Chính quyền của Tổng thống Obama hoàn toàn có thể thiết lập một tiền lệ nguy hiểm khi không đưa ra hành động quyết đoán, dẫn đến đối đầu không cần thiết với Trung Quốc ở Biển Đông.
Trong bài phân tích đăng tải trên tạp chí The Diplomat, chuyên gia Joseph Bosco, cựu chuyên viên các vấn đề Trung Quốc thuộc Văn phòng Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đã nhận định về khả năng xảy ra đụng độ giữa Mỹ và Trung Quốc ở Biển Đông.
Theo đó, những hành động xây đảo và quân sự hóa đảo nhân tạo của Trung Quốc hoàn toàn không có cơ sở, đi ngược lại với Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật biển (UNCLOS).
Tàu tác chiến gần bờ USS Fort Worth bị tàu chiến Trung Quốc bám đuôi khi tuần tra ở Biển Đông.
Những tuyên bố chủ quyền phi lý của Trung Quốc buộc Mỹ phải triển khai chương trình Tự do Hàng hải (FON). Hải quân Mỹ sẽ định gửi các tàu chiến đến vùng biển quốc tế vốn bị đơn phương tuyên bố chủ quyền để ngăn chặn bất cứ sự hiểu lầm nào liên quan đến an ninh hàng hải.
Các nguyên tắc này áp dụng đối với cả các chuyến bay tuần tra xung quanh những hòn đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây dựng trái phép. Bắc Kinh từng nhiều lần cố gắng xua đuổi nhưng các máy bay Mỹ vẫn tiến hành các hoạt động tuần tra thường xuyên.
Trong khi Trung Quốc đơn phương áp đặt Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) trên biển Hoa Đông, Mỹ ngay lập tức đã gửi hai máy bay ném bom chiến lược B-52 bay qua không phận mà không thông báo trước.
Tuy nhiên, Biển Đông lại là một vấn đề hoàn toàn khác. Mặc dù các quan chức Mỹ từng nhiều lần cáo buộc Trung quốc vi phạm UNCLOS và luật pháp quốc tế, Hoa Kỳ chưa điều các tàu chiến xâm nhập vùng biển đang bị lôi vào trạng thái tranh chấp.
Nhiều chuyên gia đã lên tiếng chỉ trích viêc chính quyền của Tổng thống Barack Obama thiếu đi những chiến lược để ngăn chặn sự bành trướng của Trung Quốc. Việc Mỹ không đưa ra những hành động quyết đoán có thể sẽ dẫn đến hệ quả không mong muốn, chuyên gia Joseph Bosco nhận định.
Hạm đội tàu sân bay Mỹ tập trận cùng tàu chiến Nhật Bản năm 2012.
Trong quá khứ, sự hiện diện quân sự của Mỹ ở eo biển Đài Loan là một ví dụ điển hình. Trong thời hậu chiến, Washington không đánh giá cao lợi ích chiến lược về vấn đề Đài Loan và do đó hải quân Mỹ đã vắng bóng trong khu vực.
Khi Ngoại trưởng Mỹ Dean Acheson gạt bỏ Đài Loan và Hàn Quốc đối với lợi ích chiến lược của Mỹ, chiến tranh Triều Tiên nổ ra. Tổng thống Truman khi đó đã huy động Hạm đội 7 đến eo biển Đài Loan.
Với sự xuất hiện thường xuyên của lực lượng Mỹ qua Hiệp ước Quốc phòng ký với Đài Loan năm 1954, khu vực đã trở lại yên bình trong hai thập kỷ sau đó.
Năm 1971, để mở đường cho chuyến thăm đến Trung Quốc, Tổng thống Mỹ Richard đã thể hiện sự thiện chí bằng việc rút Hạm đội 7 khỏi eo biển. Đây được coi là sự thành công trong việc thúc đẩy mối quan hệ Mỹ-Trung.
Tuy nhiên, khi Trung Quốc bắn tên lửa qua eo biển vào năm 1995 nhằm phản đối chuyến thăm Mỹ của người đứng đầu Đài Loan, Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã gửi hai nhóm tàu sân bay qua eo biển Đài Loan đáp trả.
Các quan chức Trung Quốc khi đó cảnh báo "biển lửa" sẽ xảy ra và Mỹ nên "quan tâm đến Los Angeles hơn là Đài Loan". Washington tìm cách xoa dịu Bắc Kinh bằng việc lý giải việc nhà lãnh đạo Đài Loan quá cảnh ở Mỹ chỉ là "vấn đề thời tiết".
Mỹ từng điều hai chiếc B-52 bay vào vùng ADIZ mới thiết lập của Trung Quốc trên biển Hoa Đông mà không thông báo trước. Ảnh minh họa.
Một năm sau đó, Bắc Kinh lại bắn tên lửa cảnh báo Đài Loan. Lần này, hạm đội tàu sân bay Mỹ được điều đến khu vực nhưng không tiếp cận eo biển. Hải quân Mỹ đã tránh xa khỏi khu vực trong vòng một thập kỷ tiếp theo do các nhà lãnh đạo Mỹ chủ động không muốn làm mếch lòng Trung Quốc.
Năm 2005, Tổng thống Mỹ Geogre W. Bush đã trực tiếp chỉ đạo hải quân Mỹ trở lại eo biển Đài Loan. Bắc Kinh rõ ràng không hài lòng với chính sách mới của Mỹ. Năm 2007, Trung Quốc từ chối cho phép tàu quét mìn của Mỹ cập cảng Hong Kong.
Lầu Năm Góc kiên quyết đưa hạm đội tàu chiến USS Kitty Hawk qua eo biển Đài Loan đến Nhật Bản, bất chấp sự phản đối từ Trung Quốc. Đô đốc Thomas Keating, Chỉ huy lực lượng Mỹ ở Thái Bình Dương khi đó tuyên bố: "Chúng tôi không cần sự cho phép của Trung Quốc để đi qua eo biển Đài Loan. Đó là vùng biển quốc tế. Chúng tôi sẽ còn tiếp tục sử dụng tuyến đường này vì mục đích tự do hàng hải trong quá khứ và cả tương lai".
Hành động cương quyết của Mỹ ở eo biển Đài Loan trong quá khứ rõ ràng có sự khác biệt với chính sách nhằm đối phó với hành động leo thang căng thẳng của Trung Quốc ở Biển Đông, chuyên gia Joseph Bosco kết luận.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét